W baśniowym świecie Loreeny

Gdy rano w autobusie do pracy, z kabiny kierowcy dobiegały mnie skoczne rytmy disco polo, z których zapamiętałem słowa: „zostań u mnie do rana, a wypijemy szampana”, przeżywałem jeszcze dogłębnie jej wczorajszy koncert i wrażenie, jakie zrobił on na publiczności, która po brzegi wypełniła salę w ICE Kraków, nagradzając artystkę dwukrotnie owacją na stojąco.
Skojarzenie tej muzyki z ludowymi rytmami nie jest zresztą takie całkiem od rzeczy, choć sposób jej podania skrajnie różni się od tego, co możemy usłyszeć w ramach oferty rodzimego gatunku na użytek mas. Loreena McKennitt, bo o niej mowa, znalazła uniwersalny język dla przekazania i ożywienia pradawnych historii, wartości i związanych z nimi postaci. Absorbuje i kumuluje w sobie to wszystko w czasie swoich podróży po świecie. Powstaje na bazie tych emocji muzyka jedyna w swoim rodzaju, o niespotykanej głębi i pięknie. Jest przy tym niezmiernie różnorodna, bo odczucia, które artystka chce nam przekazać są bardziej radosne lub smutne i mają różne natężenie. Uniwersalny język, który Loreena wynalazła, stawia na swoisty i jakże dla niej charakterystyczny eklektyzm i ten styl znajdziemy na każdej jej płycie.
Wczoraj w ICE Kraków było jednak przede wszystkim słychać niebywałą energię tego przekazu i wydawać by się mogło, że to jest sprzeczność – eklektyzm i energia jednocześnie, a jednak mają to w sobie najwybitniejsi artyści, że odwołam się do Petera Hammilla, którego wprawdzie trudno nazwać wyłącznie eklektycznym, ale w czasie jego koncertu poczułem właśnie tego ducha muzyki, który pojawia się zawsze, gdy artysta zatapia się całkowicie w tym, co chce przekazać i ten nastrój udziela się publiczności. Mój kolega nazwał to komunią z instrumentami i określenie to oddaje w dużej mierze istotę rzeczy. Tego właśnie ducha wywołała wczoraj także Loreena McKennitt. Sama grała na harfie, akordeonie i fortepianie, jakże zresztą głęboka komunia to była, to miała również na scenie niesamowitych muzyków, którzy współistnieli ze sobą w rzadko spotykany sposób, czyli w kompletnej harmonii dochodzącej do tego stopnia, że momentami wydawało się, że to, co razem wytwarzają jest pięknem absolutnym. Obrazowo można powiedzieć, że było to tak piękne, że aż mogło się wydawać kiczowate, a przecież wiemy, że w rzeczywistości tak nie jest. Nie dało się więc już chyba zagrać lepiej, a z pewnością nie dało się lepiej zaśpiewać i wyciągnąć jeszcze bardziej tych partii wokalnych, które są dla tej twórczości tak bardzo charakterystyczne.
Podobne odczucia miałem podczas występu Hammilla – artysta dochodzi do granicy doskonałości, za którą niczego poprawić już nie może, a jedynie coś zepsuć. Jesteśmy wielkimi szczęściarzami, że żyjemy w czasach, gdy muzycy tego formatu do nas przyjeżdżają i koncertują na żywo. Od momentu, gdy Hamilla czy Loreeny mogliśmy słuchać wyłącznie z radiowych audycji, minęły zaledwie trzy dekady i o takiej kontemplacji można było wówczas jedynie pomarzyć, że może gdzieś, coś, kiedyś, za coś…
Jestem więc wdzięczny losowi oraz prezenterom wszechczasów z tamtych lat, że to możliwe, aby brać udział w misteriach, gdy duchy tych, którzy odeszli, ożywają w muzyce, a wokół ich postaci roztacza się aureola nieskończonego piękna przyrody, zapachów i smaków pochodzących z czasów, w których żyli. Tak to było słychać, a duchy na pewno jeszcze do tego wszystkiego zatańczą, bo już w czerwcu w Warszawie wystąpi Dead Can Dance.
Będąc wdzięcznym Loreenie wiem też, że to, co powiedziała ze sceny jest prawdą – los i przyszłość nie zawsze są w naszych rękach. Ja poczułem wczoraj, że gdyby los zadecydował w sposób inny niż bym tego sobie życzył, to jednak jej koncert był tą chwilą na nie tak w końcu długiej liście rzeczy, dla których warto było istnieć na tym świecie, bo świat malowany kreską Loreeny jest baśnią. W baśniowym świecie żyje się natomiast o wiele łatwiej i przyjemniej niż w tym, który mamy w rzeczywistości. I coś mi jednak mówi, że w tej baśni pisany jest scenariusz ponownego naszego spotkania w mieście, które aż się prosi, aby podyktowało artystce kolejną baśń, którą zachwyci się jej wierna publiczność.

Ilustracja muzyczna:
Loreena McKennitt z płyty „Nights in Alhambra”.

McCartney – któż to taki?

Miło jest mieć świadomość, że w moim mieście, prawdopodobnie całkiem blisko miejsca, w którym się teraz znajduję, przebywa dziś Paul McCartney. Jego show w Tauron Arenie będzie z pewnością niezapomniany. To przyjemne odczucie obcowania z wielkim artystą we wspólnej przestrzeni  miejskiej, jest jednak silnie zmącone poprzez fakt, że mnie ten koncert omija, bo wyprzedał się w mgnieniu oka i nie zdążyłem nań kupić biletów . Poczucie przygnębienia wzmogło się jeszcze bardziej wczoraj, gdy podczas innego koncertu w ICE Kraków, rozmawialiśmy sobie z kolegą o Paulu i jego muzyce. Dziś od rana natomiast widać w mieście wzmożony ruch.

Właśnie ów wzmożony ruch doprowadził do rozmowy, która zmieniła całkowicie moją optykę patrzenia na ten koncert i zagnębiania się myślą, że być może nigdy już nie posłucham McCartney’a na żywo. Otóż prowadziłem senną rozmowę z bardzo młodym taksówkarzem o korkach w Krakowie i przyczynach ich powstawania w godzinach, gdy wedle wszelkich prawideł, nie powinno w ogóle ich być. Wypowiedział on pogląd, że to z powodu gości, którzy przemieszczają się do Katowic na szczyt klimatyczny, a poza tym „w Krakowie o 19.30 będzie jakiś koncert”.

– Jakiś koncert? – przebudziłem się natychmiast – McCartney proszę pana!

– A co, on jest jakiś znany? – usłyszałem w odpowiedzi.

To pytanie młodego człowieka, dość paradoksalnie, było dla mnie pewnym ukojeniem. Zrozumiałem bowiem, że można żyć na świecie bez znajomości nazwiska McCartney i martwić się dziś korkami, a nie tym, że się nie ma biletów na koncert. All my troubles seemed so far away – chciałoby się zanucić.

Dalsza część rozmowy była już postawieniem kropki nad „i”, a mianowicie młody kierowca narzekał, że duże koncerty gwiazd to komplikacja dla ruchu, że gdzieś ma wkrótce wystąpić Sławomir oraz Zenek i z pewnością będzie podobnie. Mało brakowało, abym z kolei ja nie wiedział kim są Sławomir i Zenek, ale przypadkiem zdradziła mi to kiedyś koleżanka z pracy.

Tę historię z taksówki opowiadałem dziś paru młodym osobom i mało kogo szokowało zestawienie Sławomira i Zenka z McCartney’em, więc przyjmuję zmieniającą się wokół mnie rzeczywistość jako znak czasu, tudzież piękno różnorodności, które muszę zaakceptować, nawet gdybym chciał dalej nucić sobie – Oh I believe in yesterday…

 

Ilustracja muzyczna:

„Yesterday: Paula McCartney’a z koncertu w Glastonbury.

Fish

Są jakieś kłopoty z biletami na koncert Fisha w Krakowie. Komunikat, który pojawia się w sieci jest taki, że sprzedaż wkrótce ,a koncert wydaje się być wyprzedany. Postanowiłem sprawę wyjaśnić u źródła, bo chciałem wejść w tę atmosferę sprzed lat, zwłaszcza, że zapowiedzi są takie, iż Fish wyśpiewa w całości lub niemal w całości płytę „Clutching at Straws”. I tu zaczynają się schody – jaką płytę? Jaki Fish?
– Dzień dobry, interesuje mnie koncert Fisha.
Cisza.
– Fisha i słysząc głos miłej i młodej interlokutorki uświadamiam sobie, że powinienem może coś dodać.
– Fish, nie emade coś tam, ale taki Fish, no z Marillionu.
Cisza i po chwili otrzymuję potwierdzenie tego, co już zdążyłem przeczytać w Internecie, – koncert jest wyprzedany lub sprzedaż będzie wkrótce. Który to ten Fish jest Fishem i o co w tym chodzi, nie miałem poczucia, aby się wyjaśniło.
Z pokorą przyjmuję upływ czasu i nawet byłbym chyba zadowolony, gdyby koncert w Krakowie całkiem się sprzedał. Świadczyłoby to przecież o tym, że jest nas tu więcej tych, którzy wiedzą, co to „Clutching at straws”. Może bilety kupili wszyscy ci, którzy przy premierze „Suits” wystawali we wszystkich miejscach miasta, gdzie Fish miał się pojawić. Może ci, a może inni, może nawet jacyś nowi fani, oby. W takim wypadku chętnie nawet wybiorę się do Warszawy, albo Gdańska, gdzie są jeszcze bilety. Wybiorę się, bo tonący brzytwy się chwyta, chce zatrzymać czas, zwłaszcza o pewnej porze nocy.

Ilustracja muzyczna – Fish w najlepszej formie i z winylu.

Poetyka wieczoru

Kiedy to piszę, pada deszcz, a wcześniej była burza. Gdy dotarła do mnie wiadomość o odejściu artysty, padał deszcz, a wcześniej była burza. Moment, o którym chcę opowiedzieć zaczął się od burzy, a potem padał deszcz.
Dotknij kultury to kameralne koncerty, w których każdy kto chce, może mieć choćby przelotny kontakt z artystą, występującym danego roku na dziedzińcu Collegium Maius. To szczególna sceneria i gdy brzmi w jej otoczeniu dobra muzyka, można łatwo wznieść się w przestworza. Wtedy, w 2013 roku, wielu twierdziło, że tam właśnie byli.
Koncert zaczynał się o 20.00. Dziedziniec jest nieosłonięty od działania warunków atmosferycznych i wprawdzie w czerwcu z reguły pogoda jest dobra, to czasem następuje jej załamanie. Oto urok klimatu, w którym żyjemy. Na dziesięć minut przed 20.00 ciężkie chmury zebrały się nad Krakowem. Kilka minut później byłem w garderobie artysty. Zapytałem, czy nie opóźnić rozpoczęcia koncertu, aby deszcz się wypadał.
– Cały dzień taka piękna pogoda, a teraz deszcz. Widać musi być to poetyka tego wieczoru. Chodźmy – rzucił Tomasz Stańko i podniósł swoją legendarną trąbkę.
Pierwsze takty z płyty „Wisława” były grane jeszcze z piorunami w tle. Potem już w zwykłym deszczu niosły się one daleko, daleko przy akompaniamencie fortepianu Dominika Wani, który towarzyszył Panu Tomaszowi tego wieczoru.
Gdy biły pioruny, nie byłem jeszcze pewien, czy wszystko się nie rozsypie, ale już chwilę później zdałem sobie sprawę, że przyroda zapewniła nam coś dodatkowego, niezwykłego, co nie zdarza się na co dzień. Zrozumiałem, że to właśnie jest poetyka tego wieczoru. Dziś chciałbym ten moment wspomnieć, będąc wdzięczny losowi, że dane mi było przyczynić się do tego, aby mógł on zaistnieć w chwili i czasie. Wiem, że emocje wywołane przez tę muzykę, pozostaną ze mną na zawsze i pewnie z wieloma innymi słuchaczami, którzy w tym pamiętnym koncercie uczestniczyli.

Fragmenty koncertu Tomasza Stańki i Dominika Wani na dziedzińcu Collegium Maius Uniwersytetu Jagiellońskiego w ramach wydarzenia Dotknij kultury w reportażu „Nieuchwytny cel”. Czerwiec 2013 r.

Przybrana siostra Krakowa

Lodowa Huta, zdjęcia na ścianie lodziarni.

Lodowa Huta, zdjęcia na ścianie przemiłej lodziarni

Tę podróż sentymentalną wywołały lody, których jeszcze nie próbowaliśmy, a dziś była ku temu okazja. Ich promocja na Facebooku naprawdę nas zachęciła, bo wyglądały na prawdziwe. Przy okazji jednak, warto było odbyć spacer po starych śmieciach.
Wysiedliśmy pod Arką, przy ohydnym pomniku Jana Pawła II. Brzydszy jest już może tylko ten w Rzymie, a może wcale nie, może paskudnych i nieprzypominających naszego rodaka monumentów istnieje o wiele więcej, powstają przecież jak grzyby po deszczu i nie możemy wszystkich znać. Potem jedenastka – szkoła z klasą, przeczytaliśmy. Mam nadzieję, że chodzą tam teraz równie fajni ludzie jak kiedyś. Kadra się zapewne nieco zmieniła. Zmarł rok temu jeden z naszych profesorów z tamtych lat.
Na szlaku wielu dawnych wędrówek puste lokale, byle jakie sklepy, ciucholandy, wszystko dziś pozamykane. O, jeden sklep był od zawsze, od lat 80-tych i wciąż jest – ten z lampami. Jeśli mowa o latach 80-tych, to Gwiezdne wojny, Imperium kontratakuje, ale także Jak rozpętałem II Wojnę Światową oglądało się tu w kilku kinach – Sfinks, Świt i Światowid. Istnieje tylko to pierwsze, a w Świcie znajduje się Tesco. Kto był wie, kto nie był, może łatwo sprawdzić, że architektura tych kin jest wyjątkowa. Ulokował się w jednym z nich supermarket. Może tylko Tesco chciało o to miejsce zadbać, choćby w taki sposób, że zrobią tam swój sklep, bo inaczej też stałoby puste?
Na pętli autobusowej, skąd jeździłem do jedenastki, były zapiekanki. Całe osiedle na nie chodziło. W latach 80-tych nie było mnie na nie stać, ale potem zostałem ministrantem i zarabiałem sporo pieniędzy na kolędach. Kupowałem wtedy mnóstwo tych zapiekanek. Czasem stawiałem je dzieciom, które nie miały kasy. Teraz w miejscu zapiekanek są alkohole, ale dziś były zamknięte.
Mało ludzi, nikt prawie nie chodzi, ale pod Lodową Hutą kolejka całkiem spora. Warto było stać. Śmietanka, kawa z rumem i beza z malinami – to był mój wybór. Takich lodów nie było ani w latach 80-tych, ani 90-tych, ani później. Ktoś po prostu umie je kręcić. Przy lodach są dzieci, całe rodziny, biznes się udał. To naprawdę fajnie, że coś takiego tu prosperuje. Pamiętam tak zwane lody włoskie przy Stylowej, jeszcze z lat 80-tych i jakkolwiek mam do nich ogromny sentyment, to jednak nie smakowały one tak dobrze. To dziwne, bo większość smaków z tamtych czasów nieźle się kojarzy i chętnie się do nich wraca, a lody, te akurat są lepsze dziś. Te Huta mają czarne rożki, ciekawe, czym zabarwione. A lokal ozdabia zdjęcie niezapomnianego pomnika, którego wtedy bardzo nie chcieliśmy, a teraz byłby atrakcją turystyczną i może ożywiał ruch turystyczny w tej dzielnicy.
Z lodami w dłoniach przeszliśmy Placem Centralnym, dziś Ronalda Reagana. Pustek i byle jakich sklepów, w większości zamkniętych ciąg dalszy. Trochę ludzi na łąkach i bardzo dużo przy jednym z nielicznych, ale otwartych monopolowych. Boże Ciało, jak każde polskie święto, warto solidnie opić.
Komuniści zaplanowali ją jako osobne miasto, konkurencyjne dla Krakowa. Zapełniła ją wtedy ludność napływowa. W moim przypadku z okolic Rzeszowa i Radomia. Usiana jest socrealistyczną, ale ciekawą architekturą. ma szerokie przejezdne ulice i dużo zieleni. Tętniła życiem, gdy pojawiały się kolejne pokolenia, choć wiele z nich przenosiło się do innych, nowszych dzielnic Krakowa. Spory rozkwit, także gospodarczy, pojawił się po przemianach, z początkiem lat 90-tych. Później, stopniowo ten rozwój oklapł, aby dojść do takiego stanu jak dziś. Napływowa ludność wymiera, nowi się tu nie osiedlają aż w takich liczbach, aby nadać jej życia, miasto ucina fundusze. Nigdy niechciana siostra Krakowa pozostaje nadal odrzucona i nie wiadomo, czy to się kiedyś zmieni, tak jak się to stało na Kazimierzu.
Pachnąca bzem i małymi, żółtymi kwiatuszkami, których nazwy nie pamiętam, ale które kradliśmy w podstawówce dla naszych pierwszych miłości. Usłana różami, które zrywało się w prezencie dla odwiedzających nas Rosjanek. Tętniąca życiem kin z pięknymi neonami, w których wyświetlane były zachodnie filmy. Szczypiąca w oczy gazem łzawiącym podczas solidarnościowych demonstracji. Bywała niebezpieczna, ale częściej swojska i kojarząca się z lokalnym kolorytem, przyjaznymi żulami i pierwszymi miłościami.
Taką wolę ją pozostawić w pamięci, mając wszelako nadzieję, że wielki jej brat Kraków da jej w którymś momencie zasłużony, nowy impuls do rozwoju.